Category: ธุรกิจ SMEs และผู้ประกอบการ

วิกฤตสภาพคล่อง: เมื่อสายป่าน UKM เหลือไม่ถึง 6 เดือน

สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ยอมรับว่า UKM ไทยจำนวนมากมีสายป่านทางธุรกิจเหลือไม่เกิน 6 เดือน จากปัญหากำลังซื้อหดตัว ต้นทุนสูงขึ้น และการแข่งขันจากสินค้านำเข้าราคาถูก ทำให้แม้ธุรกิจยังมีรายได้ แต่การทำกำไรและการรักษากระแสเงินสดทำได้ยากขึ้นมาก ในภาวะเช่นนี้ การเข้าถึงแหล่งเงินทุนต้นทุนต่ำจึงไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นสิ่งจำเป็นเร่งด่วนเพื่อประคองธุรกิจให้อยู่รอดจนกว่ากำลังซื้อจะฟื้นตัว

มาตรการสินเชื่อ: ดีพร้อมและ SME Bank

กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม (ดีพร้อม) เปิดตัวสินเชื่อ “DIPROM Energy Efficiency” วงเงินสูงสุด 5 ล้านบาทต่อราย ดอกเบี้ยปีแรกเพียงร้อยละ 2 ต่อปี ปลอดชำระทั้งเงินต้นและดอกเบี้ย 3 เดือนแรก และผ่อนได้สูงสุด 7 ปี โดยมุ่งสนับสนุนการลงทุนที่ลดต้นทุนพลังงาน เช่น โซลาร์เซลล์ การปรับปรุงเครื่องจักร และระบบรีไซเคิล ขณะที่กระทรวงอุตสาหกรรมได้อัดฉีดวงเงิน 20,000 ล้านบาทผ่าน SME Bank แบ่งเป็นสินเชื่อ Green Productivity วงเงินสูงสุด 30 ล้านบาทต่อราย สินเชื่อปลุกพลัง UKM วงเงินไม่เกิน 1 ล้านบาทโดยไม่ต้องใช้หลักทรัพย์ค้ำประกัน และสินเชื่อติดปีก UKM วงเงินสูงสุด 30 ล้านบาท ที่ดอกเบี้ยต่ำร้อยละ 3 คงที่นาน 3 ปี ข้อมูลสินเชื่อและมาตรการปรับโครงสร้างหนี้สามารถตรวจสอบได้ที่เว็บไซต์ดีพร้อม https://www.dip.go.th/ ซึ่งเป็นแหล่งข้อมูลทางการที่อัปเดตมาตรการช่วยเหลือ UKM ในปี 2569 อย่างต่อเนื่อง

กับดักหนี้: อย่าแก้สภาพคล่องด้วยหนี้ระยะสั้นราคาแพง

แม้สินเชื่อดอกเบี้ยต่ำจะเป็นเครื่องมือสำคัญ แต่ UKM ต้องระวังการก่อหนี้เพิ่มโดยไม่มีแผนชำระคืนที่ชัดเจน โดยเฉพาะการนำสินเชื่อหมุนเวียนระยะสั้นมาลงทุนในสินทรัพย์ถาวรซึ่งให้ผลตอบแทนช้า หลักการที่ควรยึดคือ “หนี้ระยะสั้นใช้กับเงินทุนหมุนเวียน หนี้ระยะยาวใช้กับการลงทุน” และก่อนก่อหนี้ทุกครั้ง ควรคำนวณความสามารถในการชำระหนี้ (Debt Service Coverage Ratio) จากกระแสเงินสดที่แน่นอน ไม่ใช่จากยอดขายที่คาดหวัง นอกจากนี้ การเจรจากับเจ้าหนี้เดิมเพื่อปรับโครงสร้างหนี้หรือขยายระยะเวลาผ่อนชำระ อาจเป็นทางเลือกที่ต้นทุนต่ำกว่าการกู้ใหม่หากธุรกิจยังมีศักยภาพในการดำเนินงาน

ใช้มาตรการรัฐให้เต็มที่: เริ่มจากโครงการร่วมจ่าย

สสว. ยังมีโครงการ “SME ปัง ตังค์ได้คืน” ซึ่งเป็นการร่วมจ่ายค่าใช้จ่ายในการดำเนินธุรกิจ เช่น ค่าธรรมเนียมใบอนุญาตหรือค่ามาตรฐานต่าง ๆ โดยรัฐสนับสนุนครึ่งหนึ่งของค่าใช้จ่ายตามเงื่อนไขโครงการ UKM ควรตรวจสอบสิทธิ์ในมาตรการเหล่านี้ผ่านหน่วยงานในพื้นที่และใช้ประโยชน์ก่อนหันไปพึ่งสินเชื่อพาณิชย์ที่มีต้นทุนสูงกว่า การวางแผนทางการเงินที่ดีร่วมกับการใช้มาตรการรัฐอย่างถูกต้อง จะช่วยให้ UKM ผ่านช่วงวิกฤตสภาพคล่องได้โดยไม่สร้างภาระหนี้เกินตัว

เมื่อการเช่าโต๊ะไม่เพียงพออีกต่อไป — SME ต้องการ “ระบบปฏิบัติการทางธุรกิจ”

ในเดือนมกราคม 2026 ZenicHub ซึ่งเป็น Co-Working Space สัญชาติไทย ประกาศความร่วมมือเชิงกลยุทธ์กับ Setlary บริษัทให้บริการทางธุรกิจจากมาเลเซีย ผ่านการลงนามบันทึกความเข้าใจ โดยมีเป้าหมายเพื่อมอบคุณค่าที่มากกว่าพื้นที่ทำงานให้แก่สตาร์ทอัพ SME และผู้ประกอบวิชาชีพทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ความร่วมมือนี้สะท้อนว่าโมเดลธุรกิจของ Co-Working Space กำลังเปลี่ยนจากการขายพื้นที่ เป็นการขายการเข้าถึงระบบนิเวศ ข้อมูลพื้นที่และบริการสามารถดูได้ที่ https://zenichub.com/

สิ่งที่ SME ไทยต้องการเมื่อจะไปมาเลเซีย

ผู้ก่อตั้ง SME ที่ต้องการขยายธุรกิจไปยังต่างประเทศมักเผชิญกับอุปสรรค 3 ด้าน ได้แก่ การเข้าใจกฎระเบียบท้องถิ่น การหาพันธมิตรทางธุรกิจที่ไว้ใจได้ และการเข้าถึงบริการด้านปฏิบัติการ เช่น การจดทะเบียนบริษัท การทำบัญชี และการบริหารทรัพยากรบุคคล ความร่วมมือระหว่าง ZenicHub และ Setlary เข้ามาตอบโจทย์เหล่านี้โดยตรง โดย Setlary จะแนะนำโซลูชันพื้นที่ทำงานที่ยืดหยุ่นของ ZenicHub ให้กับเครือข่ายผู้ประกอบการและ SME ของตน ขณะที่สมาชิกของ ZenicHub จะได้รับสิทธิ์เข้าถึงบริการทางธุรกิจของ Setlary ที่รวมอยู่ในประสบการณ์การใช้พื้นที่ทำงาน

กิจกรรมเวิร์กช็อปและ Networking คือสินทรัพย์ที่แท้จริง

ภายใต้ข้อตกลงนี้ ZenicHub จะสนับสนุนการใช้พื้นที่สำหรับจัดเวิร์กช็อป โปรแกรมฝึกอบรม และกิจกรรมสร้างเครือข่ายที่ทั้งสองฝ่ายร่วมกันจัดขึ้น สำหรับ SME ไทยที่กำลังมองหาตลาดใหม่ การได้เข้าร่วมกิจกรรมเหล่านี้ในพื้นที่ที่นักธุรกิจมาเลเซียและไทยใช้ร่วมกัน คือโอกาสในการทดสอบไอเดียผลิตภัณฑ์หรือบริการก่อนตัดสินใจลงทุนจริง

ทำไมโมเดลนี้ถึงตอบโจทย์ระบบนิเวศไทยในปี 2026

ประเทศไทยมีสตาร์ทอัพและ SME ที่มีศักยภาพสูง แต่การขยายธุรกิจไปต่างประเทศยังเป็นความท้าทาย lớn การมี Co-Working Space ที่ทำหน้าที่เป็นสะพานระหว่างตลาดไทยกับตลาดเพื่อนบ้าน จึงช่วยลดความเสี่ยงและเพิ่มความเร็วในการ国际化ของ SME ไทย ความร่วมมือลักษณะนี้ยังสอดคล้องกับทิศทางของระบบนิเวศไทยที่กำลังเข้าสู่ช่วง steady, real-world growth ตามคำอธิบายของผู้บริหาร True Digital Park ซึ่งให้ความสำคัญกับการเติบโตที่จับต้องได้มากกว่ากระแส hype

สำหรับผู้ประกอบการที่กำลังวางแผนขยายธุรกิจ การเลือก Co-Working Space ที่มีเครือข่ายพันธมิตรข้ามพรมแดนอาจมีความสำคัญไม่แพ้การเลือกทำเลที่ตั้ง หรือแม้แต่การเลือกตลาดเป้าหมาย

ปัญหาไม่ใช่ ‘ไม่มีงาน’ แต่เป็น ‘ไม่มีช่องทางเข้าถึงงาน’

ในทางทฤษฎี การที่บริษัทข้ามชาติเข้ามาลงทุนในไทยย่อมสร้างความต้องการชิ้นส่วนและบริการในประเทศ แต่ในทางปฏิบัติ SME ไทยจำนวนมากยังไม่สามารถ ‘ทะลุ’ เข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานของบริษัทเหล่านี้ได้ เพราะขาดข้อมูล ขาดมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับ และขาดเวทีเจรจาธุรกิจ BOI ตระหนักถึงช่องว่างนี้และได้ออกแบบมาตรการที่ไม่ได้หยุดอยู่แค่การให้สิทธิประโยชน์ทางภาษี แต่รวมถึงการจับคู่ธุรกิจและการพัฒนา supply chain ในลักษณะจากผู้ซื้อรายใหญ่ลงมาสู่ผู้ผลิตไทย

สิทธิประโยชน์ที่ผูกกับ ‘การใช้วัตถุดิบในประเทศ’ อย่างเป็นเงื่อนไข

นอกจากมาตรการยกเว้นภาษี 5 ปีสำหรับ SME ที่ลงทุนปรับปรุงประสิทธิภาพแล้ว BOI ยังกำหนดเงื่อนไขการใช้วัตถุดิบในประเทศอย่างชัดเจนสำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ ผู้ที่ใช้วัตถุดิบในประเทศตามเกณฑ์ MiT จะได้รับส่วนลดภาษีเพิ่มอีก 2 ปีในอัตรา 50% โดยเกณฑ์ขั้นต่ำแตกต่างกันไปตามประเภทสินค้า ตั้งแต่ 15% สำหรับชิ้นส่วนยานยนต์ไฟฟ้า ไปจนถึง 40–45% สำหรับรถยนต์ไฟฟ้าและปลั๊กอินไฮบริด

เมื่อ ‘การจับคู่ธุรกิจ’ กลายเป็นมาตรการเชิงโครงสร้าง

BOI ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงผู้ออกสิทธิประโยชน์ แต่ยังทำหน้าที่เป็น ‘ตัวกลาง’ ระหว่างผู้ซื้อระดับโลกกับผู้ผลิตไทย ผ่านกิจกรรมอย่าง SUBCON Thailand 2026 ซึ่งตั้งเป้าสร้างมูลค่าซื้อขาย 24,000 ล้านบาท และ BOI Symposium 2026 ภายใต้แนวคิด “Thailand: Driving Toward Smart and Green Mobility” ที่สะท้อนทิศทางการพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์แห่งอนาคตและการผลิตอัจฉริยะ สำหรับ SME ไทย นี่หมายความว่าโอกาสไม่ได้มาจากการรอให้บริษัทใหญ่เดินมาหา แต่มาจากการเข้าไปอยู่ใน ‘ห้องเดียวกัน’ กับผู้ซื้อ ในวันที่ผู้ซื้อกำลังมองหาซัพพลายเออร์รายใหม่ที่ตอบโจทย์ทั้งต้นทุน คุณภาพ และความยั่งยืน

การเข้าถึงสินเชื่อของ SME ไทยยังคงเป็นอุปสรรคใหญ่ อัตราการปฏิเสธสินเชื่อสูงถึง 60-70% โดยเฉพาะสำหรับ SME รายใหม่ที่ไม่มีประวัติทางการเงิน ทำให้ผู้ประกอบการจำนวนมากต้องหันไปพึ่งสินเชื่อนอกระบบซึ่งมีต้นทุนสูงกว่ามาก แต่นี่คือจุดเปลี่ยนสำคัญที่หน่วยงานรัฐกำลังพยายามแก้ไข

5,000 ล้านบาท: แผนช่วยสภาพคล่องที่ครอบคลุมทุกมิติ

สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ได้เปิดแผนช่วยเหลือสภาพคล่องสำหรับ SME ไทยในปี 2569 ด้วยวงเงินรวม 5,000 ล้านบาท โดยแบ่งออกเป็นสามส่วนหลัก

ส่วนแรก 1,200 ล้านบาท เป็นสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำเพียง 1% ต่อปีในช่วงปีแรก ดำเนินการร่วมกับธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย (EXIM Bank) และธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย (SME D Bank) โดยมีระยะเวลากู้สูงสุด 5 ปี วงเงินกู้ 10-15 ล้านบาทต่อราย

ส่วนที่สอง 1,500 ล้านบาท กระจายความช่วยเหลือผ่านหน่วยงานรัฐอื่นๆ เพื่อให้ครอบคลุมผู้ประกอบการในหลากหลายกลุ่ม

ส่วนที่สาม 300 ล้านบาท สนับสนุนการลดต้นทุนผ่านระบบ Business Development Services (BDS)

คาดว่ามาตรการทั้งหมดจะสามารถช่วยเหลือผู้ประกอบการและวิสาหกิจชุมชนได้ประมาณ 30,000 ราย

กองทุน 1,200 ล้าน: ใครมีสิทธิ์และต้องทำอย่างไร

โครงการสินเชื่อดอกเบี้ย 1% วงเงินรวม 1,200 ล้านบาท เปิดให้ลงทะเบียนตั้งแต่วันที่ 5 พฤษภาคม 2569 โดยมีคุณสมบัติที่สำคัญคือ ผู้ประกอบการที่อยู่ในสถานะ NPL (หนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้) ก็สามารถยื่นขอกู้ได้ เนื่องจากโครงการนี้ไม่อยู่ภายใต้เกณฑ์เข้มงวดของธนาคารแห่งประเทศไทย

วัตถุประสงค์ของโครงการคือเพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการ SME เข้าถึงแหล่งทุนในอัตราดอกเบี้ยพิเศษ เพิ่มสภาพคล่อง และยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขัน รวมถึงปรับเปลี่ยนธุรกิจด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยี

มาตรการเสริม: ลดภาระหนี้ที่มีอยู่เดิม

นอกจากสินเชื่อใหม่แล้ว รัฐบาลยังมีมาตรการช่วยเหลือลูกหนี้ที่มีอยู่เดิม มาตรการ “พร้อมช่วย” ฟื้นฟูลูกหนี้ ลดต้นสูงสุด 50% ดอกเบี้ย 0% ผ่อนขั้นต่ำ 500 บาทต่อเดือน และปรับโครงสร้างหนี้ได้สูงสุด 7 ปี

นอกจากนี้ ธนาคาร SME D Bank ยังได้ลดอัตราดอกเบี้ยลงสูงสุด 0.15% เพื่อช่วยลดต้นทุนทางการเงินและเพิ่มสภาพคล่องให้กับ SME พร้อมเสนอสินเชื่อดอกเบี้ยพิเศษ 3% ต่อปี ตรึงอัตรา 3 ปีแรก

ธนาคารออมสิน: 2 พันล้านบาท เสริมสภาพคล่องโดยตรง

ธนาคารออมสินได้จัดสรรสินเชื่อ 2,000 ล้านบาทภายใต้โครงการ “เติมตังค์ เสริมสภาพคล่อง” เพื่อเปิดโอกาสให้ SME เข้าถึงแหล่งทุน มาตรการนี้เป็นส่วนหนึ่งของการตอบสนองต่อภาวะเศรษฐกิจและสถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลางที่ส่งผลกระทบต่อราคาพลังงานและต้นทุนการดำเนินงานของ SME อย่างมีนัยสำคัญ

สิ่งที่ SME ต้องทำก่อนยื่นขอสินเชื่อ

แม้ว่ามาตรการรัฐจะเปิดกว้างมากขึ้น แต่ SME ยังต้องเตรียมความพร้อมในหลายด้าน เริ่มจากจัดทำงบกระแสเงินสดล่วงหน้าอย่างน้อย 6-12 เดือน เพื่อแสดงให้สถาบันการเงินเห็นความสามารถในการชำระหนี้ นอกจากนี้ ควรจัดเตรียมเอกสารทางการเงินที่ครบถ้วนและถูกต้อง รวมถึงแผนธุรกิจที่ชัดเจน

การเข้าถึงสินเชื่อเป็นเพียงจุดเริ่มต้น สิ่งที่สำคัญกว่าคือการใช้เงินกู้อย่างมีประสิทธิภาพเพื่อเสริมสร้างความแข็งแกร่งของธุรกิจ ไม่ใช่เพื่อปิดรูรั่วที่ไม่ได้รับการแก้ไข การรวมมาตรการรัฐเข้ากับวินัยทางการเงินของเจ้าของธุรกิจคือกุญแจสู่ความยั่งยืน

คำถามที่นักบัญชีไทยต้องตอบให้ได้

การมาถึงของปัญญาประดิษฐ์ในงานบัญชีไม่ได้เป็นแค่กระแส แต่กำลังเปลี่ยนโครงสร้างของวิชาชีพอย่างเป็นรูปธรรม ในงาน Digital Accounting Conference 2026 ที่ FlowAccount จัดขึ้น มีการถกเถียงในหัวข้อ “AI วิกฤติหรือโอกาสของนักบัญชี?” โดยรวมตัวผู้บริหารจาก PwC Thailand นายกสมาคมนักบัญชีไทย และตัวแทนสำนักงานบัญชี เพื่อวิเคราะห์ว่าบทบาทของนักบัญชีจะเปลี่ยนไปอย่างไร

จาก “ผู้บันทึกตัวเลข” สู่ “ที่ปรึกษาธุรกิจ”

ข้อสรุปจากเวทีคือนักบัญชีที่ทำงานแค่บันทึกบัญชีและปิดงบจะถูกทดแทนด้วยระบบอัตโนมัติ แต่บทบาทใหม่ที่กำลังเปิดขึ้นคือการเป็นที่ปรึกษาธุรกิจหรือ Fractional CFO ที่ใช้ข้อมูลจากระบบบัญชีดิจิทัลในการวิเคราะห์และวางแผนกลยุทธ์

ข้อมูลจาก Visa สนับสนุนทิศทางนี้ โดยระบุว่าปัญหาหลักของ SME ไทยคือการบริหารการเงินแบบแมนนวล ซึ่งทำให้เจ้าของธุรกิจมองไม่เห็นภาพรวมทางการเงินแบบเรียลไทม์ เมื่อระบบอัตโนมัติเข้ามาจัดการงาน Routine นักบัญชีจึงมีเวลาไปโฟกัสงานวิเคราะห์ที่มีมูลค่าสูงกว่า

สภาวิชาชีพบัญชีปรับหลักสูตรรับมือ

สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้ปรับแนวทางการส่งเสริมผู้ประกอบการกลุ่ม SME และ MSME ให้มีความรู้ความเข้าใจด้านบัญชีและสามารถนำเทคโนโลยีทางบัญชีมาใช้ Software และ Application ทางบัญชี เพื่อออกรายงานทางบัญชีที่ถูกต้องครบถ้วนแบบ Real Time เพื่อใช้ในการวางแผนและบริหารจัดการธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ

นอกจากนี้ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงยังเปิดอบรมหลักสูตร Modern Finance and Accounting ที่ถ่ายทอดทักษะ AI ด้านการเงินและบัญชีให้ผู้ประกอบการ SMEs ซึ่งสะท้อนว่าสถาบันการศึกษากำลังเร่งผลิตบุคลากรที่พร้อมสำหรับยุคใหม่

แฟรนไชส์อาหารไทยบุกตลาดโลก: กลยุทธ์ของแบรนด์ไทยในปี 2026 เมื่อแบรนด์อาหารไทยไม่หยุดแค่ในประเทศ ปี 2569 ถือเป็นปีที่แบรนด์อาหารไทยหลายรายเร่งเครื่องขยายธุรกิจสู่ต่างประเทศอย่างจริงจัง กลุ่มเซ็น คอร์ปอเรชั่น กรุ๊ป ประกาศกลยุทธ์ปี 2026 ภายใต้สามแบรนด์หลัก ได้แก่ “เขียง” “ตำมั่ว” และ “ลาวญวน” โดยใช้รูปแบบแฟรนไชส์ 100% พร้อมเป้าหมายศึกษาตลาดอินโดนีเซีย ไต้หวัน และญี่ปุ่นเพิ่มเติม การขยายตัวนี้ไม่ใช่แค่การส่งออกอาหาร แต่เป็นการส่งออกวัฒนธรรมและประสบการณ์

Khiang Restaurant ในฟิลิปปินส์กับแผนขยายสาขา Khiang Restaurant แบรนด์อาหารไทยภายใต้เซ็น กรุ๊ป ปัจจุบันดำเนินการ 2 สาขาในเมโทรมะนิลา และมีแผนเปิดสาขาเพิ่มเติมภายในปี 2026 การเจรจาแฟรนไชส์ระดับมาสเตอร์และโอกาสสำหรับพันธมิตรท้องถิ่นรายใหม่กำลังอยู่ในระหว่างการหารือ โมเดลนี้ช่วยลดความเสี่ยงในการลงทุนโดยตรง และสร้างความยั่งยืนผ่านความร่วมมือกับผู้ประกอบการในท้องถิ่น

Five Star ไก่ย่างไทยกับเป้าหมาย 10,000 สาขาต่างประเทศ Five Star แบรนด์ไก่ย่างยอดนิยมของไทยที่มีประสบการณ์กว่า 40 ปี กำลังเร่งขยายสู่ตลาดโลก โดยมีแผนเข้าสู่ตลาดอินเดีย ปากีสถาน บังกลาเทศ รัสเซีย และยุโรป ปัจจุบัน Five Star มีสาขาในประเทศไทย 5,000 แห่ง และในต่างประเทศกว่า 10,000 แห่ง ตัวเลขนี้พิสูจน์ว่าอาหารไทยสามารถปรับตัวและเป็นที่ยอมรับในหลากหลายวัฒนธรรม

ตลาดยูเออี กับโอกาสที่มาพร้อมความท้าทาย ในยูเออี ผู้ประกอบการร้านอาหารไทยต้องรับมือกับผลกระทบจากสงครามที่ทำให้ยอดรับประทานในร้านลดลง 33% และรายได้ร้านชุมชนหดตัว 20% ขณะที่ต้นทุนวัตถุดิบพุ่งขึ้น 22% กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศแนะนำให้ผู้ประกอบการหันมาลงทุนในแพลตฟอร์มเดลิเวอรีอย่าง Talabat, Deliveroo และ Careem Food พร้อมปรับเมนูให้เหมาะกับการขนส่ง และพัฒนา Cloud Kitchen เพื่อลดต้นทุนคงที่

ยุโรปกับกระแสความนิยมที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว Luke Farrell ผู้ก่อตั้งร้าน Plaza Khao Gaeng ภัตตาคารอาหารไทยภาคใต้ในลอนดอน เปิดเผยว่าความต้องการอาหารไทย “พุ่งขึ้นเหมือนจรวด” และกำลังพิจารณาขยายสาขาเพิ่มเติมในลอนดอน นิวยอร์ก หรือสหรัฐอเมริกา หลังจากเปิดสาขาที่สามใน Covent Garden นี่เป็นสัญญาณว่าตลาดตะวันตกยังมีช่องว่างอีกมากสำหรับอาหารไทยที่มีอัตลักษณ์ชัดเจน

ปี 2026 กับเส้นแบ่งที่ชัดเจน

ปี 2026 ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญสำหรับธุรกิจไทย เมื่อ AI ไม่ใช่แค่เทคโนโลยีทดลองอีกต่อไป แต่กลายเป็นปัจจัยชี้ขาดความได้เปรียบในการแข่งขัน รายงาน “Thailand 2026: Adapt with AI or Be Left Behind” ระบุชัดเจนว่าเศรษฐกิจไทยกำลังผ่านการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างครั้งใหญ่ ทำให้เกิดเส้นแบ่งที่ชัดเจนระหว่างผู้ที่ปรับตัวสู่ดิจิทัลก่อนกับธุรกิจดั้งเดิม 

จาก Generative AI สู่ Agentic AI: ก้าวกระโดดที่ต้องเข้าใจ

ความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีที่สำคัญที่สุดในปี 2026 คือการก้าวจาก Generative AI ที่ช่วยสร้างเนื้อหา ไปสู่ Agentic AI ที่สามารถ “วางแผน ตัดสินใจ และลงมือทำ” ได้อย่างอิสระ เสมือนมี “ผู้บริหารอัตโนมัติ” อยู่ภายในองค์กร  ในภาคการเงินสามารถจัดการ underwriter สินเชื่อที่ซับซ้อน ในภาคการผลิตสามารถเปิดใช้ predictive automation ที่ปรับการดำเนินงานแบบ real-time 

ข้อมูลการนำ AI ไปใช้: ความจริงที่น่าสนใจ

ผลสำรวจระบุว่าผู้ประกอบการ SME ไทยกว่า 7 ใน 10 กำลังนำ AI มาใช้ในธุรกิจ สูงกว่าค่าเฉลี่ยของภูมิภาคอาเซียนอย่างมีนัยสำคัญ  อย่างไรก็ตาม มีเพียง 43% ของธุรกิจไทยที่ใช้ AI อย่างสม่ำเสมอ โดยสตาร์ทอัพนำอยู่ที่ 47% เมื่อเทียบกับองค์กรขนาดใหญ่ 24% และ SME เพียง 17% 

ช่องว่างนี้ชี้ให้เห็นว่า แม้การรับรู้ถึงความสำคัญของ AI จะสูง แต่การนำไปปฏิบัติจริงยังคงเป็นความท้าทาย โดยเฉพาะสำหรับธุรกิจขนาดเล็ก

ตัวอย่างจากภาคเกษตร: AI กับสวนทุเรียนไทย

กรณีศึกษาที่น่าสนใจคือเกษตรกรผู้ปลูกทุเรียนไทยที่หันมาใช้เทคโนโลยีจากจีน ทั้งกล้องอัจฉริยะ IoT และ AI ในการเฝ้าระวังและจัดการสวน ทุเรียนถือเป็นสินค้าส่งออกที่ทำรายได้สูงสุดรายการหนึ่งของไทย การนำ AI มาใช้ช่วยให้ตรวจจับปัญหได้เร็วขึ้น และสร้างสิ่งที่ตลาดส่งออกต้องการมากขึ้น ทั้งความสม่ำเสมอ ความสามารถในการตรวจสอบย้อนกลับ และบันทึกที่ชัดเจนของกระบวนการผลิต 

“นกกระซิบ” AI: ผู้ช่วยร้านค้าถุงเงินไทยช่วยไทย

รัฐบาลได้เปิดตัว “นกกระซิบ” AI ผู้ช่วยร้านค้าที่ผสานอยู่ในแอปพลิเคชันถุงเงินไทยช่วยไทย โดยมีเป้าหมายช่วยธุรกิจขนาดเล็กและพ่อค้าแม่ค้าในชุมชนบริหารจัดการร้านค้าอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ยอดการใช้งานทะลุ 400,000 ครั้งแล้ว  โครงการนี้ช่วยให้ธุรกิจขนาดเล็กใช้ข้อมูลเชิงลึกในการปรับปรุงขีดความสามารถในการแข่งขันและลดต้นทุน 

“Thai Street Gold Star”: AI สำหรับอาหารข้างทาง

โครงการ “Thai Street Gold Star” ที่ OSMEP ร่วมกับมหาวิทยาลัยสวนดุสิต พัฒนาแพลตฟอร์ม AI ที่ช่วยนักท่องเที่ยวต่างชาติค้นหาร้านค้าที่ได้รับการรับรอง วิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภค และแนะนำเส้นทางอาหารและสุขภาพที่ปรับแต่งได้  โครงการนี้ยังช่วยลดต้นทุนการดำเนินงานสำหรับ SME โดยให้เครื่องมือ POS ดิจิทัลสำหรับการจัดการสินค้าคงคลัง การวิเคราะห์ยอดขาย และการจัดทำงบประมาณ 

ความท้าทายด้านบุคลากร

รายงานชี้ว่าพนักงานกว่า 56% ของแรงงานจะต้องได้รับการ reskilling อย่างมีนัยสำคัญภายในปี 2026 เพื่อทำงานร่วมกับ AI ได้อย่างมีประสิทธิภาพ  นอกจากนี้ 4 ใน 5 ของผู้บริโภคพร้อมที่จะเลิกใช้แบรนด์ที่ปกปิดการใช้งาน AI ความโปร่งใสจึงเป็นสิ่งจำเป็นเชิงพาณิชย์ ไม่ใช่ทางเลือก 

FoodTech ไม่ใช่อาหารเพื่อสุขภาพ แต่คือยุทธศาสตร์ชาติ

เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2026 ศาสตราจารย์ ดร. ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นประธานเปิดตัว SPACE-F Year 7 โครงการ Incubator และ Accelerator ด้าน FoodTech แห่งแรกของไทยที่ดำเนินต่อเนื่องเป็นปีที่ 7 

สิ่งที่ทำให้ SPACE-F แตกต่างจากโครงการบ่มเพาะทั่วไปคือ การยกระดับขึ้นเป็นนโยบายระดับชาติ รองนายกรัฐมนตรีระบุว่า MHESI ตั้งใจจะนำผลิตภัณฑ์นวัตกรรมอาหารจากสตาร์ตอัปในรุ่นนี้ไปเสนอต่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรี เพื่อให้นายกรัฐมนตรีได้ชิมและสร้างการรับรู้ว่า FoodTech คือ อนาคตใหม่ของประเทศ 

Wellness Economy: เครื่องยนต์การเติบโตใหม่

แนวคิดหลักของ SPACE-F รุ่น 7 คือการใช้องค์ประกอบ Wellness Economy เป็น New Growth Engine โดยไม่จำกัดอยู่แค่ในอุตสาหกรรมอาหารเท่านั้น แต่รวมถึง AI, ICT และซอฟต์แวร์ เป้าหมายคือการผลักดันให้ไทยเป็น Wellness Tourism Hub ระดับโลก โดยมี BOI สนับสนุนการเชื่อมโยงโอกาสการลงทุน 

Biodiversity & GI: จุดแข็งที่ไม่มีใครเลียนแบบได้

หนึ่งในกลยุทธ์สำคัญที่ SPACE-F ผลักดันคือการให้สตาร์ตอัปใช้ ความหลากหลายทางชีวภาพ และ สินค้า GI (Geographical Indication) ของไทยเป็นวัตถุดิบทดแทนการนำเข้า  นี่ไม่ใช่แค่การลดต้นทุน แต่คือการสร้าง อัตลักษณ์เฉพาะตัว ที่คู่แข่งจากต่างประเทศไม่สามารถลอกเลียนได้

“Thinker” พบ “Doer”: โมเดลการเชื่อมโยงที่ได้ผล

ศาสตราจารย์ ดร. ยศชนัน เน้นย้ำว่า SPACE-F ให้ความสำคัญกับการเชื่อมโยง สตาร์ตอัปกับบริษัทอุตสาหกรรมขนาดใหญ่และนักลงทุน โดยแบ่งสตาร์ตอัปออกเป็นสองกลุ่ม:

• Accelerator Group — สตาร์ตอัปที่พร้อมขยายขนาด จะได้รับการสนับสนุนให้เข้าถึง Series A หรือ B Funding
• Incubator Group — สตาร์ตอัปที่ยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น จะได้เรียนรู้จากรุ่นพี่และผ่าน “Death Valley” ของธุรกิจ 

SPACE-F ในตัวเลข

SPACE-F รุ่น 7 มีสตาร์ตอัปเข้าร่วม 20 รายจาก 10 ประเทศ โดยใช้กลยุทธ์ Proof of Concept (POC) เพื่อให้มั่นใจว่าสตาร์ตอัปสามารถเติบโตสู่ระดับสากลได้จริง  ที่น่าสนใจคือโครงการนี้ได้บ่มเพาะสตาร์ตอัปไปแล้ว กว่า 100 รายจาก 18 ประเทศ สะท้อนบทบาทของไทยในฐานะ ศูนย์กลางนวัตกรรมอาหารระดับภูมิภาค 

Food Security ในยุคสงคราม: ภารกิจที่ใหญ่กว่าธุรกิจ

ในบริบทของความไม่แน่นอนทั่วโลกจากสถานการณ์สงคราม ศาสตราจารย์ ดร. ยศชนัน ระบุว่า Food Security และ Nutrition Security มีความสำคัญอย่างยิ่ง โครงการนี้จึงเป็นโอกาสให้สตาร์ตอัปสร้างนวัตกรรมที่ช่วยแก้ปัญหาสำหรับ ทั้งโลก ไม่ใช่แค่ตลาดไทย 

สังคมสูงวัย: ระเบิดเวลาที่กลายเป็นโอกาสทองทางธุรกิจ

ประเทศไทยก้าวเข้าสู่การเป็นสังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (Aged Society) ไปเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ซึ่งหมายความว่าประชากรมากกว่า 20% มีอายุเกิน 60 ปี สถานการณ์นี้สร้างแรงกดดันต่อระบบสาธารณสุขของรัฐมหาศาล แต่ในขณะเดียวกัน มันก็เปิดประตูสู่โอกาสทางธุรกิจมหาศาลสำหรับภาคเอกชน โดยเฉพาะสตาร์ทอัพที่มองเห็นว่า “การดูแลผู้สูงอายุ” ไม่ใช่เพียงแค่เรื่องการรักษาโรค (Medical Care) แต่คือการดูแลคุณภาพชีวิต (Quality of Life)

สิ่งที่แตกต่างจากโลกตะวันตกคือ สังคมไทยมีบริบทของครอบครัวขยายและความกตัญญู สตาร์ทอัพไทยหลายรายจึงไม่ได้พัฒนา “หุ่นยนต์พยาบาล” หรือ “แอปพลิเคชันติดตามตัว” เนื่องจากเทคโนโลยีเหล่านั้นอาจสร้างความรู้สึกแปลกแยกให้กับผู้สูงอายุ แต่พวกเขากำลังสร้าง “ธุรกิจบริการเพื่อนคู่คิด” (Companionship Services) และ “นักกิจกรรมบำบัดเคลื่อนที่” (Mobile Activity Therapist) ที่เน้นการจ้างงานคนรุ่นใหม่หรือผู้ที่เกษียณอายุก่อนกำหนด ให้เข้าไปทำกิจกรรมร่วมกับผู้สูงอายุตามบ้าน เช่น การรดน้ำต้นไม้ การเล่นดนตรี การเล่าเรื่องประวัติศาสตร์ หรือการพาไปออกกำลังกายเบาๆ ในสวนสาธารณะ

ดีไซน์บริการบนพื้นฐานความเข้าใจพฤติกรรมผู้สูงอายุ (Behavioral Design)

หัวใจของธุรกิจนี้คือ “การออกแบบบริการ” (Service Design) ไม่ใช่การเขียนโค้ด ยกตัวอย่างกรณีศึกษาของ “ศูนย์กิจกรรมวันว่างเพื่อผู้สูงวัย” แถวชานเมืองกรุงเทพฯ ที่ประสบความสำเร็จในการดึงผู้สูงอายุออกจากบ้าน โดยใช้โมเดล “ร้านกาแฟ + สวนเกษตร + ดนตรีสด” แทนที่จะเป็นโรงพยาบาลหรือคลินิกที่ดูเป็นทางการ บรรยากาศที่ผ่อนคลายทำให้ผู้สูงอายุรู้สึกว่ามา “ใช้ชีวิต” ไม่ใช่ “มาพบหมอ”

ธุรกิจนี้เกิดขึ้นจากการสังเกตพฤติกรรมจริงว่า ผู้สูงอายุหลายคนในเขตเมืองมักรู้สึกเหงาและโดดเดี่ยว การไปห้างสรรพสินค้าก็ไม่สะดวก แต่ถ้ามีสถานที่ปลอดภัยที่ลูกหลานสามารถมาส่งและฝากไว้ได้ทั้งวัน โดยมีกิจกรรมที่ช่วยกระตุ้นสมอง (Cognitive Stimulation) และเปิดโอกาสให้ได้พูดคุยกับเพื่อนรุ่นเดียวกัน ผู้สูงอายุและครอบครัวก็ยินดีจ่ายค่าบริการรายเดือน

รายงานจาก ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ระบุว่า มูลค่าตลาดธุรกิจดูแลผู้สูงอายุ (Silver Economy) ในประเทศไทย ปี 2569 มีแนวโน้มเติบโตเกินหลักหลายแสนล้านบาท โดยเฉพาะกลุ่มบริการเฉพาะทาง (Niche Services) ที่ไม่ใช่สถานพยาบาล เช่น อาหารเพื่อสุขภาพเฉพาะบุคคล บริการทำความสะอาดบ้านเชิงลึกสำหรับผู้สูงอายุ และการท่องเที่ยวพักผ่อนสำหรับวัยเกษียณที่มีกำลังซื้อสูง

โมเดลธุรกิจแบบครอบครัวขยาย (Extended Family Model)

แนวคิดที่น่าสนใจคือการขายบริการแบบแพ็กเกจครอบครัว (Family Package) ที่ทำให้ลูกหลานสามารถซื้อบริการดูแลให้พ่อแม่ผู้สูงอายุได้ โดยมีการส่งรายงานภาพและข้อความอัปเดตให้ทุกวันผ่านแอปพลิเคชันแชทปกติ เช่น LINE แม้ตัวบริการหลักจะเป็น “คน” แต่การใช้เครื่องมือสื่อสารช่วยสร้างความโปร่งใสและไว้ใจได้ การผสมผสานระหว่างบริการที่จับต้องได้ (Human Service) กับเครื่องมือสื่อสาร (Communication Tech) นี้คือจุดสมดุลที่ทำให้สตาร์ทอัพสายนี้เติบโตได้อย่างรวดเร็วในปี 2026

ข้อมูลอ้างอิง: บทวิเคราะห์แนวโน้มธุรกิจเพื่อสังคมสูงวัย (Silver Economy) ประเทศไทย ปี 2569 โดย ศูนย์วิจัยกสิกรไทย – https://www.kasikornresearch.com

การแข่งขันในตลาดสินค้าโภคภัณฑ์มักกลายเป็นกับดักที่เหนื่อยล้า สงครามราคาไม่รู้จบและอัตรากำไรที่บางลงเรื่อย ๆ ผู้ประกอบการผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นไทยสามารถหลีกเลี่ยงกับดักนี้ได้ด้วยกลยุทธ์การวางตำแหน่งที่รอบคอบ พวกเขาจงใจนำสินค้าไปยังกลุ่มตลาดเฉพาะที่ชื่นชอบความเป็นเอกลักษณ์ คุณภาพ และเรื่องราว จึงสามารถตั้งราคาสูงได้โดยไม่เสียลูกค้า

การแบ่งส่วนตลาดที่ตรงเป้าหมาย

กลยุทธ์การสร้างแบรนด์สมัยใหม่ต้องการความเด็ดขาดในการเลือกตลาดเป้าหมาย ผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นไทยไม่พยายามเอาใจทุกคนอีกต่อไป แบรนด์สบู่ออร์แกนิกจากเกาะสมุยเป็นตัวอย่างที่เจาะจงกลุ่มนักท่องเที่ยวสปาและผู้บริโภคเมืองที่ใส่ใจสุขภาพผิว ด้วยการวางตำแหน่งที่ชัดเจน ข้อความการตลาดจึงคมชัดและมีประสิทธิภาพมากขึ้น พวกเขาไม่ต้องแข่งขันกับสบู่โรงงานราคาถูกในร้านสะดวกซื้อ แต่กลายเป็นตัวเลือกแรกในบูติกความงาม

การสร้างหมวดหมู่ใหม่

แทนที่จะเป็นผู้เล่นอันดับสองในหมวดที่แออัดแล้ว ผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นไทยเก่งในการสร้างตลาดเฉพาะกลุ่มใหม่ ตัวอย่างเช่น นวัตกรรม “น้ำผึ้งมะพร้าว” หรือ “ช็อกโกแลตทุเรียน” ที่ผสมผสานวัตถุดิบดั้งเดิมกับฟอร์แมตสมัยใหม่ กลยุทธ์นี้สร้างมหาสมุทรสีครามที่สินค้านั้นเป็นราชาในหมวดของตนเอง เมื่อสินค้ากลายเป็นมาตรฐานของหมวดใหม่ มูลค่าขายจะอยู่ในระดับสูงมากโดยอัตโนมัติเพราะไม่มีคู่เทียบโดยตรง

การสร้างแบรนด์ทางอารมณ์และไลฟ์สไตล์

การเพิ่มมูลค่าไม่ใช่แค่เรื่องหน้าที่ใช้สอย แต่เป็นภาพลักษณ์ที่ติดตัว ผลิตภัณฑ์เช่นชาสมุนไพรไทยปัจจุบันถูกวางตำแหน่งให้เป็นส่วนหนึ่งของพิธีผ่อนคลายและสติ ไม่ใช่แค่เครื่องดื่มดับกระหาย กลยุทธ์การสร้างแบรนด์เช่นนี้เปลี่ยนการรับรู้ของผู้บริโภคจากประโยชน์ใช้สอยไปสู่ความพึงพอใจทางอารมณ์ ผู้บริโภคยินดีจ่ายเพื่อความรู้สึกสงบและพิเศษที่แบรนด์มอบให้

คุณภาพเป็นรากฐานหลัก

กลยุทธ์การวางตำแหน่งและสร้างความแตกต่างจะไม่สำเร็จหากปราศจากคุณภาพสินค้าจริง ผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นไทยที่ยกระดับสำเร็จล้วนรับประกันว่าวัตถุดิบและกระบวนการผลิตยอดเยี่ยมจริง พวกเขาทำให้มาตรฐานคุณภาพสากลเป็นเกณฑ์ขั้นต่ำ ข้อมูลจาก สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) แสดงให้เห็นว่าการลงทุนในการปรับปรุงคุณภาพและการออกแบบผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง สนับสนุนกลยุทธ์การสร้างแบรนด์ที่แข็งกร้าวขึ้นในตลาดโลกปี 2026: https://www.boi.go.th/