สินเชื่อ SMEs กับทางออกจากกับดัก 16 ไตรมาส ผ่านระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลทางเลือก

16 ไตรมาสที่ SMEs ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

ข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทยเปิดเผยภาพที่น่าตกใจ: สินเชื่อ SMEs หดตัวต่อเนื่องมาแล้ว 16 ไตรมาสติดต่อกัน แม้ SME จะคิดเป็น 99.5% ของวิสาหกิจทั้งหมดในประเทศ จ้างงาน 13.6 ล้านคน หรือเกือบ 70% ของกำลังแรงงาน และสร้างมูลค่าเพิ่มราว 35% ของ GDP แต่กลับเข้าถึงสินเชื่อในระบบได้ยากกว่า บริษัทขนาดใหญ่หลายเท่า

อัตราส่วนหนี้เสียของ SME อยู่ที่ 9.5% เทียบกับเพียง 2% สำหรับบริษัทขนาดใหญ่ งานวิจัยของสถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ (PIER) ระบุว่าแม้แต่ในกลุ่ม SME ที่มีผลประกอบการดีที่สุด 30% ก็มีเพียง 21% ที่เข้าถึงสินเชื่อในระบบได้ เทียบกับ 63% ของบริษัทขนาดใหญ่ ส่งผลให้ 34% ของ SME ต้องพึ่งพาเงินกู้นอกระบบจากญาติหรือผู้ให้กู้รายย่อย

แผนสามเสาหลักของท่านผู้ว่าการ ธปท.

นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย ได้ประกาศแผนปฏิรูประบบสินเชื่อครั้งใหญ่ในงาน Thailand Economic Outlook 2027 โดยมุ่งเป้าสร้างสินเชื่อใหม่ปีละ 100,000 ล้านบาท และมี “โอกาสสูงมาก” ที่จะพลิกสถานการณ์สินเชื่อ SMEs ที่หดตัวต่อเนื่อง 16 ไตรมาส

เสาหลักที่หนึ่ง: ลดต้นทุน ธปท. อนุมัติหลักเกณฑ์ให้เจ้าของข้อมูลสามารถตรวจเครดิตบูโรได้ฟรีปีละ 2 ครั้ง เพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายในการตรวจสอบเครดิต

เสาหลักที่สอง: บรรเทาความเสี่ยงผ่าน “Credit Boost” โครงการนำร่องค้ำประกันสินเชื่อจะกลายเป็นกรอบถาวรระยะเวลา 5 ปี ภายในต้นปี 2570 โดยใช้เงินจากกองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน ซึ่งธนาคารพาณิชย์สมทบ ไม่ใช่เงินงบประมาณแผ่นดิน

เสาหลักที่สาม: ลดความไม่สมมาตรของข้อมูล นี่คือหัวใจของ Open Banking ในบริบทนี้ ธปท. กำลังสร้าง ระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลทางเลือก (Alternative Data Exchange) ที่รวบรวมข้อมูลจากภาครัฐ สาธารณูปโภค และธุรกรรมธนาคาร โดยใช้ National Digital ID (NDID) และ โครงข่าย ITMX เป็นแกนกลาง

Data Bureau กับ Open API: เชื่อมรัฐและเอกชนเข้าไว้ด้วยกัน

ในระดับนโยบาย นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ได้ผลักดันโครงการ Data Bureau ที่มุ่งแก้ปัญหาการทำงานแบบแยกส่วนของหน่วยงานภาครัฐ โดยใช้ระบบ Open API เป็นกลไกเชื่อมต่อข้อมูลดิจิทัลระหว่างหน่วยงาน โดยไม่จำเป็นต้องจัดตั้งหน่วยงานใหม่หรือออกกฎหมายใหม่ที่ซับซ้อน

ตัวอย่างที่ชัดเจนคือกรมสรรพากรที่มีข้อจำกัดด้านการเปิดเผยข้อมูลตามมาตรา 10 ก็สามารถใช้ระบบ Open API ในการเชื่อมโยงข้อมูลเฉพาะกรณีที่มีฐานอำนาจรองรับได้

รองนายกรัฐมนตรียังเปรียบเทียบสถานการณ์ปัจจุบันว่า “ระบบการเงินของเราเหมือนกับตาบอดคลำช้าง” เพราะมีข้อมูลของแบงก์ มีข้อมูลคริปโตที่ ก.ล.ต. ดูแล แต่ข้อมูลนอกตลาดและทองคำยังไม่มีหน่วยงานใดกำกับ

พอร์ทัลสินเชื่อดิจิทัล: เปิดตัวธันวาคม 2569

อีกหนึ่งกลไกที่ ธปท. กำลังผลักดันคือ พอร์ทัลสินเชื่อดิจิทัลกลาง ที่คาดว่าจะเปิดตัวในเดือนธันวาคม 2569 เพื่อเป็นช่องทางให้ SME เข้าถึงสินเชื่อได้โดยตรง ลดขั้นตอนและความซับซ้อนในการยื่นขอ

การรวมข้อมูลจากหลายแหล่งเข้าด้วยกันจะช่วยให้ธนาคารสามารถประเมินเครดิตของ SME ที่ไม่มีประวัติการกู้ยืมในระบบได้แม่นยำขึ้น และเปิดโอกาสให้ธุรกิจรายเล็กที่เคยถูกมองว่า “มองไม่เห็น” กลายเป็นลูกค้าที่ประเมินความเสี่ยงได้จริง