BLOOM กับการยกระดับการชำระเงินข้ามพรมแดนสู่ระบบสถาบัน

เจาะ BLOOM: เมื่อธนาคารกลางไทย-สิงคโปร์-มาเลเซียออกแบบกติกาชำระเงินดิจิทัลข้ามพรมแดน

ช่องว่างที่ retail payment ยังปิดไม่ได้

แม้การชำระเงินผ่าน QR และการโอนเงินระหว่างบุคคลจะพัฒนาอย่างรวดเร็ว แต่การชำระเงินระหว่างสถาบันการเงินและภาคธุรกิจขนาดใหญ่ยังต้องอาศัยกระบวนการที่ซับซ้อนกว่า ทั้งการ settlement ข้ามระบบ หลักประกันสภาพคล่อง และการจัดการความเสี่ยงด้าน FX ซึ่งการเชื่อมต่อแบบ retail ไม่สามารถแก้ได้ทั้งหมด นี่คือพื้นที่ที่ความร่วมมือระดับนโยบายอย่าง BLOOM เข้ามามีบทบาท

BLOOM (Borderless, Liquid, Open, Online, Multi-currency) เป็นโครงการความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนที่นำผู้กำหนดนโยบาย สถาบันการเงิน เครือข่ายการชำระเงิน และผู้ให้บริการเทคโนโลยีมาร่วมกันออกแบบแนวทางสำหรับการใช้เงินดิจิทัลข้ามพรมแดน ในเดือนตุลาคม 2026 ธนาคารแห่งประเทศไทยได้เข้าร่วม BLOOM ในฐานะ policymaker member ควบคู่กับธนาคารกลางมาเลเซียและสิงคโปร์

สิ่งที่ BLOOM พยายามสร้างคือ “กติกากลาง”

เป้าหมายของ BLOOM ไม่ใช่การสร้างระบบชำระเงินใหม่ขึ้นมาแทนที่ระบบเดิม แต่เป็นการกำหนดแนวทางร่วมว่าผู้เล่นในระบบจะยอมรับ แลกเปลี่ยน และ settle เงินดิจิทัลรูปแบบต่าง ๆ ข้ามสถาบัน เครือข่าย และเขตอำนาจได้อย่างไร รวมถึงการนำมาตรฐานสากลและความคาดหวังของแต่ละหน่วยงานกำกับดูแลมาปรับใช้ร่วมกัน โดยคำนึงถึงความแตกต่างของข้อกำหนดท้องถิ่น

ประเด็นสำคัญคือ BLOOM ให้ความสำคัญกับ interoperability ระหว่างรูปแบบเงินดิจิทัลที่แตกต่างกัน ไม่ว่าจะเป็น tokenised deposit หรือ regulated stablecoin และพยายามลดความจำเป็นที่สถาบันการเงินแต่ละแห่งจะต้องสร้างข้อตกลงแยกกับคู่ค้าหรือตลาดแต่ละแห่งด้วยตัวเอง ซึ่งจะช่วยลดต้นทุนและเวลในการนำผลิตภัณฑ์ใหม่ออกสู่ตลาด

กรณีศึกษาที่เกิดขึ้นจริงแล้ว: Krungsri Blockchain Ledger

หลักฐานเชิงประจักษ์ว่าแนวทางนี้ไม่ใช่แค่แนวคิดเชิงนโยบายคือการทดลองของธนาคารกรุงศรีอยุธยา (Krungsri) ที่ประสบความสำเร็จในการโอนเงินระหว่างประเทศจากบัญชีในประเทศไทยไปยังบัญชีของ Standard Chartered ในสิงคโปร์ โดยใช้บล็อกเชนของธนาคารเอง ภายใต้กรอบ Regulatory Sandbox ของธนาคารแห่งประเทศไทย ธุรกรรมดังกล่าวใช้เวลาดำเนินการเพียงไม่กี่วินาที และเกี่ยวข้องกับบริษัทย่อยของ Mitsubishi Corporation ทั้งในฝั่งไทยและสิงคโปร์

กรณีนี้ชี้ให้เห็นว่า blockchain และเงินดิจิทัลสามารถนำมาใช้กับการชำระเงินมูลค่าสูงได้จริง หากมีกรอบกำกับดูแลและโครงสร้างพื้นฐานที่เหมาะสม และตอกย้ำว่าอนาคตของการชำระเงินข้ามพรมแดนไม่ได้มีเพียงเลนเดียว แต่มีทั้งเลน retail ที่ขับเคลื่อนด้วย QR และเลนสถาบันที่ขับเคลื่อนด้วยการ settlement บนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล