เครดิตบูโรไทย 2569 กับข้อมูลทางเลือก: เมื่อค่าไฟและพฤติกรรมดิจิทัลช่วยคนไม่มีเครดิตเข้าถึงสินเชื่อ

คนไทยจำนวนไม่น้อยยังไม่มีประวัติสินเชื่อกับสถาบันการเงิน หรือที่เรียกว่า “Thin File” ทำให้เมื่อยื่นขอสินเชื่อธนาคารมักถูกปฏิเสธเพราะไม่มีข้อมูลเพียงพอสำหรับประเมินความเสี่ยง ปี 2569 เครดิตบูโรและธนาคารแห่งประเทศไทยเดินหน้าผลักดันการใช้ “ข้อมูลทางเลือก” (Alternative Data) เช่น ค่าสาธารณูปโภค การใช้จ่ายผ่านโมบายล์แบงก์กิ้ง และข้อมูลจากแพลตฟอร์มดิจิทัล เพื่อให้กลุ่มคนเหล่านี้เข้าถึงสินเชื่อในระบบได้อย่างเป็นธรรม

ข้อจำกัดของข้อมูลเครดิตแบบดั้งเดิม

ใครคือกลุ่ม Thin File และทำไมถูกปฏิเสธ

กลุ่ม Thin File ได้แก่ นักศึกษาจบใหม่ ฟรีแลนซ์ พ่อค้าแม่ค้าออนไลน์ และแรงงานนอกระบบที่ไม่เคยขอสินเชื่อหรือบัตรเครดิต เมื่อไม่มีข้อมูลในเครดิตบูโร สถาบันการเงินจะไม่สามารถคำนวณคะแนนเครดิตหรือประเมินพฤติกรรมชำระหนี้ได้ ส่งผลให้ผู้กู้กลุ่มนี้ถูกผลักไปยังสินเชื่อนอกระบบที่มีดอกเบี้ยสูงเกินจริง ซึ่งเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ภาครัฐพยายามแก้ไขผ่านนโยบายการเงินฐานข้อมูล

ทำไมข้อมูลรายได้อย่างเดียวไม่เพียงพอ

แม้ผู้กู้จะมีรายได้สม่ำเสมอจากการขายของออนไลน์และมีบัญชีธนาคาร แต่หากไม่เคยมีผลิตภัณฑ์สินเชื่อในระบบ ธนาคารก็ไม่สามารถยืนยันวินัยการเงินได้ เพราะสลิปเงินเดือนหรือรายการเดินบัญชีไม่ใช่ฐานข้อมูลกลางที่ถูกต้องตามกฎหมาย ข้อมูลทางเลือกจึงเข้ามาเติมเต็มช่องว่างนี้

ทิศทางข้อมูลทางเลือกในไทยปี 2569

ค่าไฟ ค่าน้ำ และข้อมูลดิจิทัลที่เริ่มถูกใช้

ในปี 2569 มีโครงการนำร่องจาก NCB ร่วมกับผู้ให้บริการสาธารณูปโภคและแพลตฟอร์มฟินเทค เพื่อใช้ข้อมูลการชำระค่าไฟ ค่าน้ำประปา และค่างวดโทรศัพท์มือถือ มาเป็นองค์ประกอบเสริมในการประเมินความเสี่ยง โดยหากผู้กู้ชำระค่าสาธารณูปโภคตรงเวลาต่อเนื่อง 12 เดือน จะถูกแปลงเป็นคะแนนพฤติกรรมที่ช่วยให้เข้าถึงสินเชื่อรายย่อยได้ง่ายขึ้น ข้อมูลจากเว็บไซต์ NCB: https://www.ncb.co.th/ ระบุว่าการใช้ข้อมูลทางเลือกช่วยเพิ่มโอกาสอนุมัติสินเชื่อให้กลุ่ม Thin File ได้ร้อยละ 15-20

บทบาทของฟินเทคและแอปพลิเคชันสินเชื่อ

ผู้ให้บริการฟินเทคหลายรายเริ่มใช้ข้อมูลธุรกรรมผ่านโมบายล์แบงก์กิ้ง เช่น ยอดขายจากช่องทางออนไลน์ ความถี่ในการเติมเงิน และพฤติกรรมการออม มาประกอบการปล่อยสินเชื่อนาโนหรือสินเชื่อรายย่อยโดยไม่ต้องมีหลักทรัพย์ ตัวอย่างผู้ประกอบการรายย่อยในจังหวัดขอนแก่นที่ขายเสื้อผ้าผ่านแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ ไม่มีบัตรเครดิต แต่ใช้บริการกระเป๋าเงินดิจิทัลต่อเนื่อง 3 ปี ได้รับอนุมัติสินเชื่อ 100,000 บาท จากฟินเทคที่ใช้ข้อมูลทางเลือกเป็นหลัก เนื่องจากระบบเห็นยอดขายสม่ำเสมอและไม่เคยผิดนัดชำระค่าบริการ

ความท้าทายและโอกาสของการใช้ข้อมูลทางเลือก

การนำข้อมูลทางเลือกมาใช้ยังต้องระวังเรื่องความเป็นส่วนตัวและการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลตาม PDPA หน่วยงานกำกับต้องกำหนดมาตรฐานความปลอดภัยและความยินยอมจากผู้ใช้บริการอย่างชัดเจน อย่างไรก็ตาม หากระบบนี้พัฒนาอย่างรอบคอบ จะช่วยลดการพึ่งพาสินเชื่อนอกระบบและสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจให้ประชาชนกลุ่มฐานรากอย่างเป็นรูปธรรม